top of page

Waarom tarieven essentieel zijn om westerse democratieën te beschermen en het handelstekort aan te pakken

Foto van schrijver: Redactie / Editors
Redactie / Editors
3 uur geleden
7 minuten om te lezen

Donald Trump begon zijn tweede presidentschap voortvarend. Nu de midterms achter ons liggen, is het tijd om de balans op te maken. Zijn tarieven hebben wereldwijd economische en politieke gevolgen gehad. Maar wat betekenen ze voor westerse democratieën en hun groeiende handelstekort? De belangrijkste les is duidelijk: tarieven zijn een uitstekend economisch en strategisch wapen, mits je ze tegen de juiste landen inzet.


Tarieven zijn een uitstekend economisch en strategisch wapen
Tarieven zijn een uitstekend economisch en strategisch wapen.

Trump pakt twee fundamentele problemen aan


Al tijdens zijn eerste presidentschap ergerde Trump zich aan twee zaken: het gigantische Amerikaanse handelstekort en bondgenoten die gratis profiteerden van de Amerikaanse defensiemacht. Zijn plannen werden doorkruist door de coronapandemie, waarna Biden het presidentschap overnam en een ongekend woke- en immigratiebeleid invoerde.


De Amerikaanse kiezer rekende daarmee af en bezorgde Trump een overweldigende verkiezingsoverwinning. Met Republikeinse meerderheden in het Congres en een conservatief Hooggerechtshof kon hij zijn beleid voortvarend uitvoeren.


Trump koos voor twee maatregelen: bondgenoten moesten eindelijk zelf hun defensie betalen en vrijwel alle landen kregen importtarieven opgelegd. De hoogte daarvan werd grotendeels bepaald door het Amerikaanse handelstekort met het betreffende land.


Daarbij ontstonden drie categorieën: dictatoriale productielanden zoals China, opkomende economieën die als grondstof export/productie- of doorvoerland functioneren, en rijke westerse democratieën. Die laatste categorie had juist als economische en strategische partner behandeld moeten worden.


China: waarom tarieven essentieel zijn


China vormt het duidelijkste voorbeeld van waarom tarieven werken.


De Chinese dictatuur houdt haar munt kunstmatig goedkoop, beperkt kapitaalverkeer en gebruikt staatsbedrijven om buitenlandse ondernemingen en technologie over te nemen. Dankzij een ondergewaardeerde munt en extreem goedkope arbeid kan China eindeloos goedkoop exporteren.


Chinese arbeiders verdienen nauwelijks iets, terwijl westerse multinationals enorme winsten maken. Apple laat bijvoorbeeld iPhones goedkoop produceren in China en verkoopt die wereldwijd tegen hoge prijzen. De winsten verdwijnen vervolgens via internationale belastingconstructies naar off-shore lokaties zoals de Kaaimaneilanden en de Bahama's.


Die miljarden komen niet meer terug in de VS en dus niet rechtstreeks ten goede aan de Amerikaanse productiecapaciteit en lossen het handelstekort daarmee niet op.

Trump wilde hieraan een einde maken. Amerikaanse bedrijven moesten opnieuw in eigen land investeren, productie uit China verplaatsen en hun buitenlandse winsten terughalen. Een belastingvrijstelling voor gerepatrieerde winsten en lagere vennootschapsbelasting moesten dat stimuleren.


Tegen een dictatuur die haar eigen bevolking economisch uitbuit, buitenlandse markten overspoelt en westerse technologie opkoopt, zijn hoge tarieven volkomen gerechtvaardigd.


Westerse democratieën hoeven hun eigen industrie niet te laten vernietigen door een communistische dictatuur die zich niet aan dezelfde regels houdt (Onder president Clinton kwam China de WTO in met als belofte zich aan de WTO regels te houden)


Vietnam en Mexico: de Chinese achterdeur


Trump begreep dat tarieven op China alleen onvoldoende waren. Chinese ondernemingen gebruiken andere landen om Amerikaanse handelsbeperkingen te omzeilen.


Vietnam werd een belangrijke productielocatie en doorvoerhaven voor Chinese goederen. Producten die feitelijk uit China kwamen, bereikten Amerika vervolgens onder een Vietnamees etiket.


Mexico vervulde een vergelijkbare rol. Dankzij het Noord-Amerikaanse vrijhandelsakkoord konden Chinese bedrijven via Mexico de Amerikaanse markt bedienen zonder dezelfde handelsbelemmeringen.


Trump reageerde met hoge tarieven en dreigde bestaande handelsafspraken open te breken. Mexico moest toezeggen Chinese omwegen af te sluiten.


Hier bewijst zijn aanpak zijn waarde. Het heeft geen zin een dictatuur economisch aan te pakken wanneer die via een buurland alsnog onbeperkt kan exporteren.


Het Amerikaanse handelstekort kan alleen structureel worden aangepakt wanneer dergelijke achterdeuren worden gesloten.


Canada: waar Trump volledig de fout inging


Bij Canada maakte Trump echter een desastreuze fout.


Canada had zich jarenlang naïef opgesteld tegenover Chinese investeringen, migratie en economische invloed. Een hardere Canadese opstelling tegenover China was daarom gerechtvaardigd.


Maar Trump ging veel verder. Hij noemde de Canadese premier herhaaldelijk gouverneur, sprak over annexatie en moedigde separatistische sentimenten in het olierijke Alberta aan.


Daarmee veranderde hij een noodzakelijke economische discussie in een vernedering van een bevriende democratie.


Vooral rondom de Great Lakes en New England waren de gevolgen desastreus. De industrieën van Ontario, Michigan en andere Amerikaanse staten zijn volledig met elkaar verweven. Auto-onderdelen passeren tijdens het productieproces meerdere keren de grens.


Tarieven op Canadese goederen raken daardoor rechtstreeks Amerikaanse bedrijven, werknemers en consumenten.


Canada is geen China. Het is een rijke democratie met fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, vergelijkbare economische standaarden en een diep geïntegreerde industrie.


Door Canada economisch aan te vallen, beschadigde Trump zijn eigen economie én zijn belangrijkste bondgenoot.


De politieke gevolgen waren even groot. Canada leek eindelijk klaar om afscheid te nemen van de Liberalen, die het land na tien jaar woke-, klimaat- en lockdownbeleid economisch hadden laten stagneren.


Conservatief Pierre Poilievre leek de aangewezen winnaar, maar Trumps vijandige optreden gaf Mark Carney en de Liberalen een onverwachte reddingsboei.


Zelfs conservatieve Canadezen wilden niets meer weten van Trump en het Trumpisme in Canada.


Ook in de Amerikaanse industriestaten keerde het sentiment. De economisch geïntegreerde grensregio's die grotendeels swing states zijn bewogen richting de Democraten, met zware politieke gevolgen tijdens de midterms.


De conclusie is onontkoombaar: tarieven tegen bevriende westerse democratieën zijn economisch schadelijk en politiek zelfdestructief.


Europa: jarenlang gratis Amerikaanse bescherming


Europa vormt weer een ander verhaal.


Sinds de val van de Berlijnse Muur hebben Amerikaanse presidenten geëist dat Europese NAVO-landen meer aan hun defensie besteden. Europa bleef ondertussen profiteren van Amerikaanse militaire bescherming zonder daarvoor een evenredige bijdrage te leveren.


Trump maakte daar tijdens zijn eerste presidentschap al een punt van. Europese leiders lachten hem uit en dachten na zijn vertrek van hem verlost te zijn.


Toen Rusland onder Biden Oekraïne binnenviel, bleek hoe desastreus die houding was.


Europa beschikte nauwelijks over operationele legers, munitievoorraden, wapens of voldoende defensie-industrie. Tegelijkertijd had het zijn energievoorziening afhankelijk gemaakt van dictatoriale regimes en met name Rusland.

Nederland stopte met gaswinning, Duitsland en België sloten in totaal 41 kerncentrales (er openden in Europa slechts 3 nieuwe) en Europa importeerde massaal energie uit Noorwegen, de VS, Rusland en Qatar.


Deze combinatie van woke- en klimaatkalifaatbeleid maakte Europa economisch, militair en strategisch kwetsbaar.


De grootste politieke verantwoordelijkheid ligt bij Angela Merkel.


Merkel en de vernietiging van de Duitse industrie


Onder 16 jaar Merkel kende Europa’s grootste economie Duitsland zestien jaar stilstand en economische achteruitgang. Kernenergie werd afgebouwd, afhankelijkheid van Rusland en China groeide enorm, de defensie werd totaal verwaarloosd (Minister Ursula von der Leyen) en miljoenen laagopgeleide moslim deels terroristishe immigranten werden toegelaten.


Structurele hervormingen of moderniseringen van de economie bleven in ieder opzicht totaal uit.


Duitsland werd een bureaucratisch, slecht gedigitaliseerd land met verouderde infrastructuur en een industrie die steeds moeilijker internationaal kan concurreren.


Het Duitse verdienmodel was eenvoudig: hoogwaardige kwaliteit auto's en machines exporteren naar China en de Verenigde Staten, terwijl goedkope Russische energie en Amerikaanse defensiebescherming de kosten laag hielden.

China heeft inmiddels de Duitse technologie gekopieerd en produceert zelf goedkopere, vaak betere auto's en machines. Tegelijkertijd wordt de Chinese markt steeds moeilijker toegankelijk voor buitenlandse producenten omdat China als overheidsbeleid heeft om kennis via verplichte partnerships in handen te krijge, te kopiëren en dan de eigen markt afsluiten voor het buitenland.


Trump maakte met zijn tarieven ook een einde aan de vanzelfsprekende toegang tot de Amerikaanse consumentenmarkt.


De Duitse industrie wordt nu geconfronteerd met gigantisch hoge energiekosten en tekort aan energie, Chinese concurrentie en Amerikaanse handelsbelemmeringen.


Het Europese handelstekort met China van inmiddels €1 miljard per dag en de deïndustrialisering dankzij het energie en klimaatbeleid zorgen voor sterk afnemende concurrentiekracht tonen aan hoe kwetsbaar dit exportmodel en dus Europa is geworden.


Europa moet eindelijk de welvaart en koopkracht van zijn eigen burgers centraal stellen.


BTW: de vergeten Europese handelsbarrière


Een andere belangrijke bron van Amerikaanse frustratie is de Europese BTW.


Amerika kent geen landelijke BTW zoals Europa. De Amerikaanse Sales Tax verschilt per staat en county en ligt tussen de 0% (Nevada) en 10.13% (Louisiana) en geld niet voor diensten, slechts voor goederen. Belastingen voor bedrijven en burgers in de VS met hetzelfde bedrag verlagen als wat de VS aan tarieven opleggen op andere landen is een slimmere manier van belastingheffen en werkt feitelijk als een BTW opleggen aan andere landen i.p.v. aan je eigen burgers.


Europese bedrijven kunnen hun producten bij export zonder Europese BTW verkopen. Amerikaanse bedrijven worden bij verkoop aan Europese consumenten daarentegen geconfronteerd met hoge Europese BTW-tarieven.


Dat maakt de Amerikaanse markt aantrekkelijk voor Europese exporteurs, terwijl Europese consumenten door hun eigen overheid zwaar worden belast.


De EU stimuleert daarmee export in plaats van binnenlandse consumptie.


Hoge BTW is een gigantische rem op consumentenbestedingen en dus welvaart. Daarbovenop komen ook nog de Europese importheffingen op Amerikaanse producten.


Europa zou zijn eigen belastingbeleid moeten hervormen in plaats van uitsluitend afhankelijk te blijven van buitenlandse afzetmarkten en te jammeren over de tarieven van Trump.


Tarieven als geopolitiek machtsmiddel


De belangrijkste conclusie is dat tarieven niet meer zullen verdwijnen, ook niet onder een democratische president. Ze vormen een zeer krachtig instrument waarmee westerse democratieën hun economische belangen, veiligheid en politieke onafhankelijkheid kunnen verdedigen.


Maar daarbij moet wel een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen vrienden en vijanden. Bevriende landen verdienen vrijwel volledige vrijhandel. Met de Verenigde Staten moet Europa streven naar evenwichtige, wederkerige handelsafspraken. Tegenover landen die Europese belangen ondermijnen, moet juist economisch worden opgetreden.


Neem Turkije en Marokko. Europa blijft deze landen financiële steun geven, terwijl zij op cruciale terreinen onvoldoende meewerken aan Europese belangen. Waarom zouden Europese belastingbetalers regimes financieren die migratie als drukmiddel gebruiken, buitenlandse politieke invloed uitoefenen of Europese bondgenoten bedreigen?


Dreig met torenhoge tarieven wanneer Turkije landen als Griekenland of Cyprus bedreigt, migranten richting Europa stuurt of ongewenste politieke activiteiten via religieuze--en onderwijs instellingen in Europa financiert.


Hetzelfde geldt voor Marokko wanneer het onvoldoende samenwerkt op migratiegebied (Wat in Ceuta gebeurde met die bestorming is georkestreerd door de Marokkaanse dictatoriale overheid).


Deze landen zijn economisch totaal afhankelijk van de Europese markt. Europa beschikt daardoor over een enorme machtspositie die het niet gebruikt.


Ook China, een dictatuur, zou moeten worden geconfronteerd met directe economische consequenties. Denk aan alle wantoestanden in de Chinese samenleving. Dwangarbeid onder Oeigoeren? Dumping van gesubsidieerde producten? Europese ondernemingen buitensluiten uit hun markt?


Europa zou moeten handelen en zware handelstarieven opleggen.


Zodra China zich aan onze voorwaarden houdt, kunnen die worden verlaagd.

Dat is veel effectiever dan eindeloze diplomatieke gesprekken en vrijblijvende verklaringen.


Bescherm onze welvaart en democratieën


De EU moet een helder systeem invoeren: nul procent voor betrouwbare partners, wederkerige tarieven voor gelijkwaardige handelspartners en zeer hoge heffingen voor landen die onze belangen schaden.


Desnoods 200 procent.


Wie zich niet aan onze voorwaarden houdt, verliest toegang tot onze consumentenmarkt.


Westerse democratieën beschikken gezamenlijk over de rijkste consumentenmarkten ter wereld. Dat is onze grootste economische machtspositie.


Het Amerikaanse handelstekort laat zien wat er gebeurt wanneer die macht jarenlang onvoldoende wordt benut. Tegelijkertijd bewijst Canada dat een verkeerd gericht handelswapen de eigen economie kan beschadigen.


De les van Trump is daarom glashelder: bescherm je bondgenoten, straf economische vijanden en gebruik de toegang tot onze markt als machtsmiddel.

Tarieven zijn geen doel op zichzelf. Ze zijn het perfecte instrument om onze welvaart, industrie, veiligheid en democratische onafhankelijkheid te verdedigen.


Maar alleen wanneer we eindelijk leren ze tegen de juiste landen in te zetten.


Beeld credits: Ian Mikraz via Unsplash.




bottom of page