Wanneer Natuurbehoud een Koloniaal Misdrijf Wordt: Hoe Israëlhaat de Milieuwetenschappen Heeft Gekaapt
Natuurbescherming steunde lange tijd op een breed gedragen mondiale consensus: het beschermen van bedreigde habitats en soorten is een objectief wetenschappelijk goed. Toch ondermijnt een stille verschuiving binnen de westerse academische literatuur deze empirische basis. Daardoor worden de harde wetenschappen van de ecologie, biodiversiteitsbehoud, en de mitigatie en adaptatie van klimaatverandering steeds vaker ingezet als ideologisch instrument.
Academic antizionism has built three pillars that sustain its ideology: settler-colonialism as the main framework to understand environmental problems, denying the indigeneity of Jews in Palestine, and a romanticised picture of Indigenous Peoples.
Gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften publiceren academische artikelen waarin routinematig ecologisch beheer niet langer wordt beoordeeld aan de hand van biodiversiteitsindicatoren, naleving van wettelijke verplichtingen of duurzaam gebruik van hulpbronnen. In plaats daarvan wordt het systematisch voorgesteld als een instrument van ‘groene onteigening’, ‘ecocide’ en ‘koloniaal geweld’, vooral wanneer het plaatsvindt in Israël.[1]
Deze opkomende literatuur verlaat de empirische grondslagen van de ecologie en het beheer van natuurlijke hulpbronnen ten gunste van lysenkoïstische [2] ideologische interpretaties, waarbij wetenschap wordt aangepast aan een politieke doctrine, gecombineerd met gepolariseerde narratieven.
De wetenschappelijke integriteit van een milieubeoordeling berust op het consequent toepassen van dezelfde methoden op alle waargenomen gegevens. Hier maakt dit fundamentele principe echter plaats voor een diepgaande methodologische asymmetrie. Wanneer deze academische publicaties de verschillende bestuurlijke functies van de Israëlische staat evalueren, hanteren zij een hyperkritisch kader dat uitsluitend focust op milieueffecten, terwijl de factoren en omstandigheden die aan die beslissingen ten grondslag liggen systematisch buiten beschouwing worden gelaten.
Tegelijkertijd laten de auteurs, wanneer zij Palestijns landgebruik of traditionele landbouw- en verzamelpraktijken beoordelen, empirische meetcriteria volledig varen. Het onderzoeksontwerp sluit standaard ecologische indicatoren uit, zoals bodemdegradatie, de achteruitgang van ecosysteemdiensten en indicatoren voor ecosysteemweerbaarheid. In plaats daarvan wordt traditionele exploitatie van natuurlijke hulpbronnen verondersteld ecologisch onschadelijk of inherent duurzaam te zijn, volledig afgeschermd van de wetenschappelijke toetsing die normaal gesproken wordt toegepast op modern landbeheer.[3]
Een terugkerend thema in deze literatuur is de stelling dat het planten van bomen in Israël in de eerste plaats bedoeld zou zijn voor verdrijving en etnische zuivering. Als bewijs daarvoor worden de keuze van boomsoorten (dennen) en de plantmethoden (dichte monoculturen) aangevoerd. Bomen zouden opzettelijk voormalige Arabische dorpen aan het zicht onttrekken, terwijl dennennaalden als ‘toxisch’ worden omschreven om een Palestijnse terugkeer te verhinderen.[4]
Wat deze analyses buiten beschouwing laten, is dat bebossing met naaldbomen gedurende de twintigste eeuw een wijdverbreide bosbouwpraktijk was, bedoeld om zand te stabiliseren, winderosie tegen te gaan en bodems op te bouwen. Dergelijke praktijken waren overal in het Midden-Oosten terug te vinden. De vroege industriële bosbouw gaf de voorkeur aan sterke, snelgroeiende soorten en maakte veelvuldig gebruik van monoculturen. Israël vormde daarop geen uitzondering. Zo werd het beroemde dennenbos van Bkassine in Libanon sinds de zestiende eeuw in verschillende fasen aangeplant. In Algerije bestond een maatregel tegen woestijnvorming aan het einde van de jaren zestig uit de aanleg van een duizend kilometer lange gordel van Aleppodennen. Sinds de jaren negentig zijn bosbouwpraktijken wereldwijd, onder invloed van klimaatverandering en ecologische inzichten, geleidelijk geëvolueerd naar een grotere soortenrijkdom, een lager brandrisico en een sterkere bescherming van inheemse habitats.
Op vergelijkbare wijze werd, toen Israël de wilde oogst van Syrische oregano (Origanum syriacum) en akkoub (Gundelia tournefortii) aan banden legde om ernstige overexploitatie tegen te gaan, deze natuurbeschermingsmaatregel door activistische academici voorgesteld als een doelgerichte aanval op de Palestijnse culinaire identiteit. In werkelijkheid drongen veldecoloogen aan op beschermingsmaatregelen om lokale populatie-instortingen te voorkomen, maar vertaalden de staatsautoriteiten die ecologische waarschuwingen in strikte algemene verboden die ongelijkmatig werden gehandhaafd, wat vanzelfsprekend tot maatschappelijke wrijving leidde.[5]
Die wrijving is natuurbeschermers overal ter wereld bekend. Wildwachters worstelen wereldwijd met het trekken van duidelijke juridische grenzen tussen traditioneel verzamelen en commerciële overexploitatie. Regelgevende ontsporingen komen voor, net als administratieve fouten. Tegelijkertijd blijft de teelt van deze planten voor huishoudelijk gebruik volledig legaal. Toch wissen activistische academici deze universele spanning rond regelgeving uit en presenteren zij gangbare handhavingsdilemma’s als bewijs van settler-kolonialisme dat erop gericht zou zijn inheemse cultuur uit te wissen.
De opruiende taal, de speculaties over Israëlische intenties, het selectief aanhalen van natuurbeschermingsmethoden, de duidelijke verwarring van sommige auteurs over de inheemsheid van bepaalde soorten, het negeren van paleo-ecologisch onderzoek en het weglaten van het belang van soorten- en habitatbescherming vormen een schoolvoorbeeld van manipulatie.
Hetzelfde geldt voor de beschrijving van de milieueffecten van de oorlog in Gaza. Artikelen laten consequent cruciale context achterwege, zoals vijandelijke tactieken, strategische defensieve dilemma’s en de wettelijke verplichting van de staat om haar burgers te beschermen, waardoor de beschuldiging van ‘ecocide’ wordt opgebouwd. Door de milieuschade van het conflict, zoals vernielde bomen, landbouwgrond, waterinfrastructuur en vervuiling, los te koppelen van de geopolitieke context, stelt deze literatuur gewone oorlogshandelingen voor als vooraf geplande milieumisdrijven.[6]
Dit leidt tot een gebrekkige methodologie waarin Israëls handelen uitsluitend wordt beoordeeld op basis van de negatieve ecologische gevolgen, terwijl Palestijnse handelingen worden vrijgesteld van empirische beoordeling, in strijd met de fundamentele beginselen van objectief wetenschappelijk onderzoek.
Door bijvoorbeeld het lokaal uitgestorven maar opnieuw geïntroduceerde Perzische damhert (Dama mesopotamica) te bestempelen als een ‘agent van normalisering’ of de bescherming van Syrische oregano en akkoub als ‘groene onteigening’, maken deze auteurs het onmogelijk om objectief te spreken over de draagkracht van habitats, biodiversiteitsindices of ecologische degradatie. Wetenschap wordt volledig vervangen door ideologie. Zoals een auteur het formuleert: ‘Wildheid, inheemsheid en agroklimatologische geschiktheid worden wetenschappelijk geconstrueerd binnen, en niet los van, koloniale verovering’, waarbij wordt voorbijgegaan aan het feit dat er ideologievrije ecologische definities van deze begrippen bestaan.
Terwijl activistische academici het internationaal humanitair recht agressief inzetten om beschuldigingen van ecocide en milieumisdrijven te onderbouwen, negeren zij systematisch de juridisch bindende internationale milieuverdragen waarvoor Israël verantwoordelijkheid draagt. Israëls maatregelen ter bescherming van kwetsbare flora en fauna vloeien rechtstreeks voort uit wettelijke verplichtingen die zijn vastgelegd in multilaterale verdragen zoals het Verdrag inzake Biologische Diversiteit (CBD), het Verdrag inzake de Internationale Handel in Bedreigde Dier- en Plantensoorten (CITES) en het Verdrag inzake de Bescherming van Trekkende Wilde Diersoorten (CMS). Door deze internationale verplichtingen te negeren, herinterpreteren critici de naleving van mondiale natuurbeschermingswetgeving bewust als een daad van staatsgeweld.
DE TAAL VAN DE NIEUWE MYTHOLOGIE
Taal is het terrein waarop de dubbele standaard het duidelijkst zichtbaar wordt. Naarmate de auteurs afstand nemen van gestandaardiseerde methodologie, verlaten zij ook de droge woordenschat van de biologie en het beheer van natuurlijke hulpbronnen ten gunste van een literair genre met een duidelijk uitgewerkte schurk, een gewapende vreemde onderdrukker en een slachtofferachtige protagonist die in spirituele harmonie met de natuur leeft.
De artikelen[7] beschrijven Israëls inspanningen op het gebied van natuurbehoud niet als bosbeheer of biodiversiteitsbescherming, maar als een destructieve militaire machine. De herintroductie van lokaal uitgestorven inheemse soorten wordt voorgesteld als een vijandige daad, waarbij het Perzische damhert (Dama mesopotamica) wordt ingezet als een ‘agent van normalisering’, gebruikt door de staat om een ‘koloniaal natuurbeschermingsproject’ te bevorderen. De geherintroduceerde wilde ezel (Equus hemionus) wordt een wapen waarmee de ‘unieke mens-dierrelaties’ die bedoeïenen met kamelen ‘koesteren’ zouden worden aangevallen, en daarmee de ‘essentie van de bedoeïenenidentiteit’. De inheemse status van deze soorten wordt daarbij gebagatelliseerd, terwijl hun ecologische rol in het bredere landschap en de ecosysteemdiensten van gezonde habitats nergens worden vermeld.[8]
Het zijn niet alleen wilde zoogdieren die op deze manier worden voorgesteld. Joodse biologische boeren houden geiten om zich ‘zelf te verinheemsen’, hun scharrelkippen ‘faciliteren de logica van territoriale expansie’, terwijl regenwormen, die worden gebruikt voor de productie van wormenmest, ‘de plaatsloze vervreemding van de specifieke kenmerken van de lokale bodem belichamen’.[9]
Herbebossing wordt, zoals hierboven beschreven, ontdaan van haar objectief aanzienlijke milieuwaarde en duidelijke gezondheidsvoordelen en in plaats daarvan omschreven als de inzet van ‘onderdrukkende dennen’, bedoeld voor ‘onterende zuivering’[10]. Maar de artikelen gaan nog verder. In een ander geval stellen onderzoekers dat Israël bewust dennen heeft aangeplant om via ‘koloniale pyrotechnieken’ ‘brandbare landschappen’ te creëren en ‘vuur als wapen van terreur en onteigening’ te gebruiken. Tegelijkertijd worden Palestijnse brandstichtingen omschreven als ‘verzet’ en ‘politieke dissidentie’, of volledig afgedaan als ‘paranoia over brandstichting door kolonisten’.[11]
Emotioneel geladen taal doordrenkt deze teksten. ‘Het op het land gebaseerde herdersleven van Palestijnen’ wordt afgezet tegen de ‘brutalisering van de Jordaanvallei door Israëlische kolonisten-herders’[12] Palestijnen zouden beschikken over een ‘kosmologische opvatting die menselijke en niet-menselijke ritmes omvat’[13] terwijl Israëli's een ‘eco-apartheidssysteem’ in stand houden, ‘koloniaal geweld bestendigen’ voor ‘westerse belangen en winst’, via ‘opzettelijk georkestreerde vernietiging’[14].
In deze antizionistische wereld kan geen enkele wetenschappelijke activiteit neutraal zijn. Wetenschappelijk onderzoek naar planten wordt omschreven als de ‘systematische manipulatie van het plantenleven zelf’ binnen ‘wetenschappelijke praktijken van toe-eigening’.[15] De Palestijnse ‘strijd tegen monocultuur’ wordt voorgesteld als ‘een strijd tegen de homogeniserende krachten van [Israëlisch/Joods] etnonationalisme’.[16]
Binnen dit genre kunnen wetenschappelijk vastgestelde feiten worden uitgewist, niet door feiten te presenteren en een tegenargument op te bouwen, maar simpelweg door het woord ‘zogenaamd’ toe te voegen aan een verder algemeen aanvaard begrip: ‘zogenaamd ecologisch climaxstadium’[17], of ‘zogenaamde klimaatadaptatiestrategieën’.[18]
NIET MEEGEREKENDE OORZAKEN VAN BIODIVERSITEITSVERLIES
De jacht met saluki's en de valkenjacht vormen een belangrijk onderdeel van de rijke jachttraditie binnen de Arabische cultuur. Hoewel deze methoden tegenwoordig vooral een elitesport zijn geworden, is in lagere en middeninkomensgroepen in Israël, de Westelijke Jordaanoever en Gaza een andere jachtmethode wijdverspreid: het vangen van dieren met vallen. Daarbij worden onder meer steenpatrijzen, putters, kwartels en slechtvalken gevangen. Deze druk op de biodiversiteit is een van de vele factoren die in de dekoloniale literatuur onbesproken blijven.
Weglating vormt een belangrijk mechanisme van narratieve framing. Door specifieke lokale factoren, culturele gebruiken en interne bestuursdynamieken systematisch uit te sluiten, reduceren onderzoekers complexe ecosystemen met meerdere actoren tot binaire politieke verhalen. Zo laten zij lokale culturele en historische vormen van exploitatie, zoals traditionele en moderne jacht en het zetten van vallen, tekortkomingen in Palestijns bestuur, stroperij, wildmarkten, gemeentelijk beleid, gedeelde infrastructuur en de gezamenlijke ecologische impact van activiteiten in aangrenzende gebieden buiten beschouwing.
Deze afwezigheden zijn niet louter toevallige hiaten in het veldwerk. Zij vormen een structurele blinde vlek die Palestijnse actoren hun ecologische handelingsvermogen ontneemt en directe, belangrijke drukfactoren op de regionale biodiversiteit negeert.
Een voorbeeld van een directe druk op de biodiversiteit die in deze literatuur grotendeels wordt genegeerd, is vogelstroperij. Palestijnen houden graag putters (Carduelis carduelis) als huisdier vanwege hun fraaie kleuren en hun karakteristieke, melodieuze zang. Het is de voornaamste reden voor hun illegale vangst en smokkel, zoals te zien is op een foto waarop een smokkelaar probeerde veertig vogels in zijn broek te verbergen tijdens een reis van Jordanië naar Palestina. Stroperij leidt tot lokale achteruitgang van populaties, brengt het voortbestaan van de soort op lange termijn in gevaar en veroorzaakt aanzienlijk dierenleed.
DE RENAISSANCE VAN DE ‘EDELE WILDE’
Van Tacitus over Rousseau tot Thoreau hebben filosofen en denkers prekoloniale stammen geïdealiseerd. Zij worden beschreven als moreel zuivere, moedige mensen die leven in hun oorspronkelijke ‘natuurtoestand’. Ze zouden van nature vreedzaam zijn, vrij van ijdelheid, en hun harmonieuze eenvoud zou superieur zijn aan het materialisme van onze industriële samenleving.
Een goed voorbeeld van deze denkwijze is de mythe die in milieukringen circuleert dat 80% van de wereldwijde biodiversiteit zich bevindt op het grondgebied van inheemse volkeren. Deze misvatting blijft hardnekkig voortbestaan door gebrekkige factchecking en wordt regelmatig gebruikt om te betogen dat inheemse volkeren van nature de beste beheerders van biodiversiteit zijn.
Het concept van de ‘edele wilde’ vormt een belangrijke pijler van het ecologische antizionisme. Hier maakt academische analyse vaak plaats voor gemythologiseerde verhalen, waarin wordt verwezen naar ‘de narratieven van inheemse vrouwen’ en naar de ‘meer-dan-menselijke voorouderlijke kennis die door Palestijnse vrouwelijke ouderen wordt doorgegeven’.[19] Palestijnen, die vaak worden omschreven als het ‘volk van de olijfboom’, zouden een ‘oude erfenis’ hebben geërfd, leven in ‘diverse landbouwgemeenschappen’[20] en beschikken over een ‘multidimensionale visie op dierenrechten’,[21]
Maar de voorstelling van inheems beheer van natuurlijke hulpbronnen als inherent ecologisch duurzaam geeft een vertekend beeld van de geschiedenis. Een lage koolstofvoetafdruk of een hoge biodiversiteit in pre-industriële tijden waren in de eerste plaats het gevolg van een lage bevolkingsdichtheid en beperkte technologie, niet van een inherente, bijna mystieke kennis die ecologische schade zou voorkomen. Ecologische duurzaamheid is een beheersstrategie: sommige etnische groepen of pre-statelijke samenlevingen pasten die gedurende langere of kortere perioden toe, soms ondersteund door religieuze overtuigingen, en soms ook niet.
MILIEUWETENSCHAPPEN ALS INSTRUMENT VOOR EEN GEOPOLITIEKE AGENDA
Het systematische karakter van dit fenomeen sluit toevallige vooringenomenheid uit. Deze verschuiving wordt aangedreven door zelfverklaarde ‘activistische academici’ die wetenschappelijke neutraliteit openlijk verwerpen om de milieuwetenschappen in te zetten als instrument voor ideologische en geopolitieke doelstellingen. Naast antizionisme kunnen die doelen onder meer de afschaffing van het kapitalisme en de volledige fysieke teruggave van voorouderlijke gronden aan inheemse bevolkingsgroepen wereldwijd omvatten. Een academicus en milieujurist, die overigens toegeeft gieren met adelaars te verwarren, noemt de ‘wereldwijde strijd om de biodiversiteit van de planeet te redden’ een ‘kosmopolitisch verhaal’, mogelijk gemaakt door de ‘verwetenschappelijking’ van herintroductieprogramma’s voor soorten, aangewakkerd door ‘de zionistische verbeelding om het landschap opnieuw bijbels, dat wil zeggen Joods, te maken’.[22]
Een andere auteur fantaseert in zijn boek, waarin de oorlog in Gaza wordt gelijkgesteld aan de vernietiging van de aarde, over hoe hij zich zou aansluiten bij het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina of, als hij een vrouw zou zijn, het Democratisch Front voor de Bevrijding van Palestina. Beide zijn aangewezen terroristische organisaties die verantwoordelijk zijn voor talrijke aanvallen op burgers, waaronder vliegtuigkapingen, bomaanslagen en gijzelingsdrama’s.[23]
Sommige van deze auteurs verwerpen zelfs elke poging tot depolitisering. Wanneer hun Joodse gesprekspartners een apolitieke houding aannemen of openheid en vriendschappelijkheid tegenover Palestijnen tonen, worden die attitudes door de onderzoekers openlijk afgewezen of weggezet in hun publicaties.[24]
TUSSEN SCYLLA EN CHARYBDIS
Moderne natuurbescherming is een koorddans. Zij probeert niet alleen habitats te behouden en te herstellen, maar ook hun functies en ecosysteemdiensten, terwijl zij voortdurend botst met menselijke ethiek, bestaansmiddelen en tradities.
Wildbeheer zonder toppredatoren, de herintroductie van sleutelsoorten, het voorkomen van overbegrazing, het afsluiten van kritiek bedreigde habitats, het reguleren van toerisme of het toestaan van bestaansverzameling zijn allemaal voorbeelden van dergelijke evenwichtsoefeningen.
Ook technologie en klimaatmitigatie brengen hun eigen paradoxen met zich mee. De groene transitie veroorzaakt hevige conflicten: zonneparken verdringen ecologisch waardevolle graslanden omdat hernieuwbare energie financieel meer opbrengt dan hooiproductie. Tegelijkertijd verstoren slecht geplaatste windturbines de trekroutes van vogels en vleermuizen.
Aan de basis van al deze dilemma’s ligt een onopgeloste kwestie van menselijke rechtvaardigheid. Ecosysteemdiensten, van schoon water tot bescherming tegen overstromingen, droogte en microklimaatschommelingen, zijn fundamenteel democratisch van aard. Ze bieden essentiële levenslijnen die de volksgezondheid, voedselvoorziening en economische weerbaarheid van iedereen beschermen. De levende biosfeer is de belangrijkste apotheek en voorraadkast van de mensheid: veel essentiële geneesmiddelen zijn afkomstig van of geïnspireerd op natuurlijke stoffen. Wilde genetische diversiteit levert de eigenschappen die nodig zijn om gewassen te ontwikkelen die bestand zijn tegen nieuwe plagen en klimaatextremen. Intacte ecosystemen helpen zoönotische ziekteoverdracht en antimicrobiële resistentie te reguleren. Menselijke gezondheid is onlosmakelijk verbonden met de gezondheid van dieren en hun leefomgeving.[25]
Tegenover deze fysieke realiteit vertonen de polemieken rond natuurbescherming opmerkelijke structurele overeenkomsten tussen ogenschijnlijk tegengestelde ideologische kampen. Rechts-populistische narratieven schilderen biodiversiteitsbescherming vaak af als een ‘luxeovertuiging’ van losgezongen, welgestelde stedelijke elites die dierenwelzijn belangrijker zouden vinden dan menselijk welzijn en de welvaart van de werkende bevolking.
In een vergelijkbare dynamiek bestempelt radicaal anti-imperialistische en antizionistische retoriek gangbare natuurbeschermingsinitiatieven als instrumenten van groen kolonialisme, onteigening of burgerlijk milieubeheer die territoriale controle en systemische onderdrukking zouden verhullen.
Ondanks hun uiteenlopende woordenschat hanteren beide kritieken uiteindelijk dezelfde strategie: het delegitimeren van de moderne milieuwetenschap. Maar wanneer bestuiverpopulaties instorten, vruchtbare bovengrond verdwijnt of wilde bronnen voor medicijnontwikkeling verloren gaan, dan is dat geen identiteitskwestie. Het is een directe aanslag op de volksgezondheid, landbouwkundige bestaansmiddelen en de materiële fundamenten van de samenleving.
Over de auteur
Zsuzsanna Ujj is een Hongaarse professional op het gebied van biodiversiteitsbescherming en milieubeleid met meer dan vijftien jaar ervaring binnen zowel overheidsinstellingen als niet-gouvernementele organisaties.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk in oktober 2026 in Fathom Journal.
[1] Bijvoorbeeld in: Long, Joanna C 2009, ‘Rooting diaspora, reviving nation: Zionist landscapes of Palestine–Israel’, Transactions of the Institute of British Geographers, 34: 61-77. Link
Kolinjivadi, Vijay, and Ashraf, Asmaa 2024. ‘Sustainability Fantasies/Genocidal Realities: Palestine against an Eco-Apartheid World’, Towards Palestinian Liberation: Global Perspectives (Daraja Press / Transnational Institute), [Geraadpleegd op: 13 June 2026], Link.
Hayward, R. Anna et al. 2026, ‘Settler Colonialism, Ecocide, and the Climate Crisis in Occupied Palestine: Environmental Injustice, Health Inequities, and the Imperative for Public Health Social Work’, Social Work in Public Health 41(3), 266–278., Link.
Jaber, D. A. 2019, ‘Settler colonialism and ecocide: case study of Al-Khader, Palestine’, Settler Colonial Studies, 9(1), 135–154, Link.
Dinc, P. and Türk, N. 2026. ‘Roots of destruction: exploring the genocide-ecocide nexus through the destruction of olive trees in occupied Palestine and Rojava’, The International Journal of Human Rights, 30(3), 576–600, Link.
[2] Trofim Denisovich Lysenko (1898–1976), was een Sovjet-agronoom die vijandig stond tegenover de gevestigde genetica en zijn positie binnen de Communistische Partij gebruikte om ideologische doctrine op te leggen aan de biologische wetenschap.
[3] Bijvoorbeeld in Hassouna, S. 2024, ‘Cultivating biodiverse futures at the (postcolonial) botanical garden’, Transactions of the Institute of British Geographers, 49, e12639, Link
[4] Bijvoorbeeld in Braverman, Irus 2009, Planted Flags: Trees, Land, and Law in Israel/Palestine, Cambridge: Cambridge University Press, Link; Sasa, Ghada 2017, ‘Israel: Greenwashing colonialism and apartheid’, MA thesis, York University, YorkSpace Institutional Repository, Link.
[5] Braverman, Irus (2024). ‘Green Gold: The Akkoub’s Settler Ecologies’, Interdisciplinary Journal of Landscape Architecture 19 LA+ 38 , Link
[6] Bijvoorbeeld in: Molavi, Shourideh C. 2024, Green Apartheid: Environmental Justice in Gaza through a Postcolonial Lens, Pluto Press, Link; Malm, Andreas 2024, The Destruction of Palestine Is the Destruction of the Earth, Verso Books, Link
[7] Bijvoorbeeld in: Gutkowski, Natalia 2024. Struggling for Time: Environmental Governance and Agrarian Resistance in Israel Palestine, Stanford: Stanford University Press, Link; Salih, Ruba, and Olaf Corry (2021). ‘Displacing the Anthropocene: Colonisation, extinction and the unruliness of nature in Palestine’, Environment and Planning E: Nature and Space, 5 (1), 381–400, Link
[8] Braverman, Irus 2021, ‘Wild Legalities: Animals and Settler Colonialism in Palestine/Israel’, 44 PoLAR 7, Link
[9] Grosglik, Rafi et al. 2021. ‘Soil, territory, land: The spatial politics of settler organic farming in the West Bank, Israel/Palestine’, Environment and Planning D: Society and Space, 39 (5), 906–924, Link
[10] Sasa, Ghada 2023. ‘Oppressive pines: Uprooting Israeli green colonialism and implanting Palestinian A’wna’, Politics, 43(2), 219-235., Link
[11] Nieuwenhuis, Marijn and Joronen, Mikko (2025). ‘Colonial pyrotechniques in Palestine: Arboricide and fiery dispossessions’, Environment and Planning E: Nature and Space 9(1), Link
[12] Shqair, Manal 2022, ‘Israeli Shepherd Settlements – Ecological Colonialism in the Jordan Valley’, Environmental Science, Political Science, History, Link
[13] Salih, Ruba and Corry, Olaf 2021. ‘Displacing the Anthropocene: Colonisation, extinction and the unruliness of nature in Palestine’, Environment and Planning E: Nature and Space, Volume, 5(1), 381-400., Link
[14] Vijay Kolinjivadi, Asmaa Ashraf 2024. ‘Sustainability Fantasies/Genocidal Realities: Palestine against an Eco-Apartheid World’, Transnational Institute, Link, [Geraadpleegd op 13 June 2026]
[15] Tesdell, Omar 2017, ‘Wild wheat to productive drylands: Global scientific practice and the agroecological remaking of Palestine’, Geoforum, Volume 78, Pages 43-51, Link
[16] Hassouna, Silvia 2024, ‘Cultivating biodiverse futures at the (postcolonial) botanical garden’, Transactions of the Institute of British Geographers, 49, e12639, Link
[17] Salih, Ruba and Corry, Olaf 2021, ‘Displacing the Anthropocene: Colonisation, extinction and the unruliness of nature in Palestine’, Environment and Planning E: Nature and Space, Volume, 5(1), 381-400., Link
[18] Szöllősi, Fanni 2025, ‘Slow Violence: Water governance as Settler-Colonial Control in Palestine’, MA thesis, Central European University, Link
[19] Alqaisiya, Walaa 2023, ‘The decolonial wor(l)ds of Indigenous women’, Social & Cultural Geography, Volume 25 (7), 1025–1043, Link
[20] Hassouna, Silvia 2024, Cultivating biodiverse futures at the (postcolonial) botanical garden, Transactions of the Institute of British Geographers, 49, e12639, Link
[21] ‘Alloun, Esther 2017, ‘‘That’s the beauty of it, it’s very simple!’ Animal rights and settler colonialism in Palestine–Israel’, Settler Colonial Studies, 8(4), 559–574., Link
[22] Het volledige citaat luidt:
"Het is precies de verwetenschappelijking van het project, de omzetting ervan in een kosmopolitisch verhaal dat gericht is op de wereldwijde strijd om de biodiversiteit van de planeet te redden, die dient om wat aantoonbaar een zeer politieke beslissing is te rechtvaardigen en te normaliseren: het fokken en opnieuw uitzetten van een bepaald type hert in dit landschap. Die beslissing werd genomen door een excentrieke militaire generaal en werd ingegeven door de zionistische verbeelding om het landschap opnieuw bijbels, namelijk Joods, te maken."Braverman, Irus 2021, Wild Legalities: Animals and Settler Colonialism in Palestine/Israel, 44 PoLAR 7, Link.
[23] Malm, Andreas 2024, The Destruction of Palestine Is the Destruction of the Earth, Verso Books, Link
[24] Bijvoorbeeld in:
Grosglik, Rafi et al. 2021. ‘Soil, territory, land: The spatial politics of settler organic farming in the West Bank, Israel/Palestine’, Environment and Planning D: Society and Space, 39 (5), 906–924., Link;
‘Yoram, and many other settler farmers like him, reproduce a depoliticized discourse of “quality,” a narrative that targets urban and secular clientele’, ‘In addition to the secular liberal market in metropolitan centers in Israel, the framing of their operations in neutral terms of quality enables them to target the global market.’, ’Finally, Matanyah Freund and Yoram, who are primarily interested in economic success and quality production, see no problem with employing Palestinian workers in their organic farms (and in a peculiar manner, describe their relationship with their Palestinian neighbors and workers as a form of “co-existence”).’
Braverman, Irus 2021, Wild Legalities: Animals and Settler Colonialism in Palestine/Israel, 44 PoLAR 7, Link.
‘In fact, this is how various INPA officials I spoke with, some of whom adamantly oppose the occupation, have justified their work in the occupied West Bank. Loyal only to the wild birds and gazelles, they do not follow the dictates of mundane political entities and boundaries. Their only flag, they repeatedly told me, is nature.’ ‘Although Israel’s nature conservation regime—its “wild legalities,” in the descriptive sense of this term—perceives itself as justified for its good faith efforts to protect and save wildlife, this nature regime ends up reinforcing the violence that is at the root of this region’s ecological peril.’
[25] United Nations Environmental Programme, One Health concept, Link, [Geraadpleegd op: 1 September 2026]
