Verkiezingen Amerika - Republikeinen verliezen door Trump, maar Democraten lopen ook een risico
De verkiezingen Amerika hebben een duidelijk signaal afgegeven. De Republikeinen hebben zwaar verloren en naar onze mening ligt een belangrijk deel van de oorzaak bij Trump en vooral bij zijn gedrag. Veel Republikeinse kiezers waren simpelweg niet voldoende gemotiveerd om naar de stembus te gaan, terwijl de Democraten en de Democratische kiezers juist extra gemotiveerd waren om tegen Trump en zijn beleid te stemmen. Dat heeft de verhoudingen compleet veranderd. Maar wie denkt dat dit automatisch betekent dat Amerika definitief naar links verschuift, trekt naar onze mening de verkeerde conclusie.
De Democraten hebben bij deze verkiezingen grote winst geboekt en zowel in het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat een sterke uitgangspositie veroverd. De uitslag is zonder twijfel een harde nederlaag voor de Republikeinse partij. Toch moet je onderscheid maken tussen een stem vóór de Democraten en een stem tégen de president.
Veel Amerikanen hebben vooral gestemd uit onvrede over Trump. Zijn manier van communiceren, zijn voortdurende conflicten vooral met bevriende landen als Canada en Denemarken en de chaos die regelmatig rond zijn presidentschap ontstaat, hebben een deel van de gematigde kiezers weggejaagd. Tegelijkertijd lijkt een deel van zijn eigen achterban zonder hem persoonlijk op het stembiljet minder gemotiveerd te zijn.
Dat is een belangrijk probleem voor de Republikeinen. Trump wist enorme groepen mensen enthousiast te maken wanneer het om hemzelf gaat, maar die persoonlijke populariteit wordt blijkbaar niet automatisch overgedragen op andere Republikeinse kandidaten.
Democraten waren veel gemotiveerder
Aan de andere kant was de motivatie bij Democratische kiezers juist bijzonder groot. Voor hen waren deze verkiezingen Amerika een kans om een tegenwicht te vormen tegen Trump. Wie boos is op een president, heeft vaak meer reden om te gaan stemmen dan iemand die redelijk tevreden is met de politieke situatie.
Dat verschil in motivatie kan bij tussentijdse verkiezingen enorm belangrijk zijn. En Amerikanen houden van balans en kiezen niet extreem in de algemene verkiezingen. De uitslagen van voorverkiezingen zijn door lidmaatschap van een partij juist wel extremer
Daar komt bij dat er nu een aantal zeer linkse en in bepaalde gevallen anti westerse anti Israël democratische kandidaten is gekozen. Dat zal binnen de Democratische partij worden gezien als bewijs dat een progressievere koers succesvol kan zijn. Maar juist daar zit voor de Democraten een groot gevaar. De Joodse democraten zullen zien dat deze uitslag geen goede uitslag is voor hun politieke ideeën.
Amerika is geen land dat vanzelfsprekend steeds verder naar links wil bewegen. Een overwinning bij tussentijdse verkiezingen betekent niet dat iedere progressieve politieke boodschap door een meerderheid van de Amerikanen wordt gesteund.
Wanneer Democraten deze uitslag interpreteren als een vrijbrief om de komende twee jaar opnieuw steeds verder naar links te bewegen, kunnen de volgende presidentsverkiezingen heel anders aflopen als iemand als Marco Rubio kandidaat is voor de republikeinen.
Het Amerikaanse tweepartijenstelsel versterkt de extremen
Een fundamenteel probleem is het Amerikaanse tweepartijenstelsel.
In Europa zijn we gewend aan verschillende politieke partijen. Wanneer een kiezer ontevreden is over een centrumrechtse partij, kan hij overstappen naar een andere rechtse of centrumpartij. Hetzelfde geldt aan de linkerkant.
In de Verenigde Staten bestaat die mogelijkheid nauwelijks. Uiteindelijk heb je bij de grote verkiezingen vooral twee keuzes: Democraten of Republikeinen.
Daardoor kunnen uitslagen veel extremer lijken dan de bevolking werkelijk is.
Wanneer kiezers genoeg hebben van de ene partij, blijft er praktisch maar één alternatief over. Ze stemmen dan op de andere partij, zelfs wanneer ze het lang niet met alle standpunten van die partij eens zijn.
Dat zagen we eerder in het voordeel van Trump en nu zien we hetzelfde mechanisme de andere kant op werken.
De verkiezingen Amerika zijn daarom niet alleen een verschuiving naar links. Ze zijn vooral een waarschuwing aan de partij die op dat moment de macht heeft.
Florida vertelt een ander verhaal
Een van de interessantste resultaten zien we in Florida.
Daar is de Republikein Byron Donalds gekozen tot gouverneur. Daarmee wordt hij de eerste zwarte gouverneur van Florida en bovendien de eerste zwarte Republikein in de Amerikaanse geschiedenis die via verkiezingen gouverneur van een staat wordt. Hij won een spannende verkiezing van de Democratische kandidaat David Jolly.
Dat zou normaal gesproken een historisch verhaal moeten zijn.
Toch hebben we het gevoel dat dit resultaat in veel Europese berichtgeving geen enkele aandacht krijgt ook al zou je dat verwachten. Donalds past namelijk niet gemakkelijk in het verhaal dat in veel media over de Amerikaanse politiek wordt verteld.
Hij is zwart, conservatief en Republikein.
Een zwarte politicus die gouverneur wordt namens de Republikeinen past niet in het eenvoudige beeld waarin minderheden automatisch bij progressieve of Democratische politiek zouden horen.
Natuurlijk hebben Europese media enigszins over zijn overwinning bericht, maar de vraag is hoeveel prominente aandacht zo'n historische overwinning uiteindelijk krijgt. De Britse Guardian schreef bijvoorbeeld wel over Donalds en benadrukte dat hij Florida's eerste zwarte gouverneur wordt.
Voor ons laat zijn overwinning vooral zien dat huidskleur niet bepaalt welke politieke overtuiging iemand moet hebben.
Een zwarte Amerikaan kan links zijn, rechts zijn, Democratisch stemmen of Republikeins stemmen. Dat zou eigenlijk volkomen vanzelfsprekend moeten zijn. Maar in de linkse politiek en media wordt dit niet erkent.
Niet iedere nederlaag is het einde van een beweging
De fout die na iedere grote verkiezingsuitslag wordt gemaakt, is dat commentatoren meteen denken dat er een permanente politieke verandering heeft plaatsgevonden.
Na de overwinning van Trump werd gezegd dat de Democratische partij een enorm probleem had. Nu de Democraten grote overwinningen boeken, zal worden gezegd dat Trump en de Republikeinse beweging definitief zijn afgestraft.
Beide conclusies zijn te simpel.
Amerikaanse kiezers kunnen binnen twee jaar opvallend sterk van richting veranderen. Zeker in het tweepartijenstelsel kan een relatief kleine verschuiving onder onafhankelijke en gematigde kiezers enorme politieke gevolgen hebben.
De Republikeinen moeten daarom serieus kijken naar de reden waarom zij deze verkiezingen hebben verloren.
Ze moeten zich afvragen of iedere verkiezing nog om Trump moet draaien. Zijn confronterende stijl motiveert zijn trouwste achterban enorm, maar motiveert tegelijkertijd zijn tegenstanders minstens zo sterk.
Bij de verkiezingen Amerika van 2026 lijkt dat laatste effect bijzonder belangrijk te zijn geweest. Democraten wonnen uiteindelijk zowel het Huis als de Senaat, terwijl Republikeinen in meerdere staten en districten terrein verloren.
Over twee jaar kan alles opnieuw veranderen
Over twee jaar beginnen de presidentsverkiezingen opnieuw het politieke landschap te bepalen.
Voor de Democraten ligt daar zowel een kans als een groot risico.
Beeld Credits: AI-generated editorial illustration.
