Ruim één jaar zit de Federale Regering in het zadel – Een analyse van één jaar beleid onder premier Bart De Wever (N-VA)

Sinds februari vorig jaar zit de huidige regering, na 239 dagen onderhandelen, in de Wetstraat aan de knoppen. Voor het eerst zijn de rechtse partijen zowel in Vlaanderen met de rechts conservatieve N-VA als in Wallonië met de rechts liberale MR de grootste partijen en vormen zij het hart van de coalitie. Die wordt verder aangevuld met de links-liberale Les Engagés uit Wallonië, de socialisten van Vooruit en de christendemocraten van CD&V (beiden uit Vlaanderen).

Voor het eerst in bijna vier decennia zijn de Waalse socialisten van de PS buiten de regering gebleven en leveren de Vlaamse rechts concervatieven van de N-VA met Bart De Wever https://premier.be/nl de premier. Wat heeft dat tot op heden opgeleverd voor België?

Belgische eerste minister Bart de Wever

Om te beginnen is het goed te vermelden dat de regering-De Wever een aantal zeer belangrijke politieke akkoorden heeft gesloten over arbeid, pensioenen, fiscaliteit, de federale begroting en defensie.

Om met defensie te beginnen: België stond jarenlang helemaal onderaan de lijst van de NAVO-lidstaten wat betreft defensie-uitgaven als percentage van het bruto nationaal product (BNP), met een aandeel van rond de 1%. Dat bedrag is sinds 2025 verhoogd tot de NAVO-norm van 2%. Inmiddels is die norm echter opgetrokken tot 3,5% van het BNP tegen 2035, dus over negen jaar, aan directe defensie-uitgaven, plus nog 1,5% aan defensiegerelateerde zaken zoals infrastructuur. Er is nog een zeer lange weg te gaan om de defensie opnieuw op te bouwen, maar onder de regering-De Wever is minister Theo Francken (N-VA) https://www.theofrancken.be/ druk bezig met het op orde brengen van en investeren in het militaire apparaat.

Wat daarbij in de coalitie niet helpt, is dat Theo Francken een uitgesproken atlanticus is, die de defensie-uitgaven snel wilde verhogen, terwijl zijn collega Maxime Prévot https://diplomatie.belgium.be/nl/over-ons/ministers/minister-maxime-prevot van de Waalse Les Engagés (LE) een uitgesproken criticus is van het beleid van president Trump en premier Netanyahu en meer geld wil steken in diplomatie en ontwikkelingsuitgaven. Over steun aan Oekraïne is er weliswaar consensus, maar over steun aan Israël en de oorlog met Iran onder president Trump lopen de meningen sterk uiteen. Prévot wil sancties opleggen aan Israël, terwijl Francken de Israëlisch-Amerikaanse aanval op Iran gerechtvaardigd vindt. Dat zorgt voortdurend voor inhoudelijke spanningen binnen de coalitie.

Op het vlak van arbeid, pensioenen en sociale zekerheid heeft de nieuwe regering hervormingsstappen gezet, onder meer door de duur van de werkloosheid te beperken tot maximaal twee jaar en uitkeringen meer te verschuiven richting leeflonen via het OCMW en ziekte-uitkeringen.

Ook inzake arbeid zit er een hervorming in het aangenomen pakket rond de Bijzondere Bijdrage voor de Sociale Zekerheid, die werken, vooral voor alleenstaanden, financieel aantrekkelijker moet maken.

Een derde groot dossier betreft de langdurig zieken. De regering heeft een pakket maatregelen getroffen om de re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers te verstrengen en te versnellen.

Bij de pensioenen is het maatregelenpakket breed. De ministerraad keurde twaalf voorontwerpen van wet goed. De kern daarvan is dat de band tussen effectieve arbeidsprestaties en pensioenrechten sterker wordt. Ook komt er een bonus-malussysteem bij vroeger of later pensioen. Daarnaast komen er strengere regels voor vervroegd pensioen en is er een extra mogelijkheid om vanaf 60 jaar te stoppen na een zeer lange loopbaan. Voor ambtenaren worden de gunstige regimes teruggeschroefd, zoals preferentiële pensioenleeftijden, perequatie en bepaalde gelijkgestelde afwezigheden. Ook is er een solidariteitsbijdrage ingevoerd voor hoge aanvullende pensioenen.

Alles samen is het pakket bedoeld om meer mensen langer aan het werk te houden en de uitgaven aan sociale zekerheid en pensioenen betaalbaar te houden. De resultaten van dit beleid zullen vooral op langere termijn zichtbaar zijn, al zijn de eerste effecten van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen inmiddels al merkbaar.

De hervormingen rond fiscaliteit blijken een stuk moeilijker. Dat komt doordat er tussen alle partijen fricties bestaan over waar de hervormingen precies moeten plaatsvinden. Lastenverhogingen zijn iets wat de Waalse coalitiepartners pertinent niet willen, waardoor een btw-verhoging en bredere hervorming tot op heden niet zijn gelukt.

Wel is er al iets gedaan aan de belastingdruk via de verlaging van de bijzondere bijdrage voor de sociale zekerheid, een hogere werkbonus en een ondernemersaftrek voor zelfstandigen. Daardoor moet werken tegen 2029 gemiddeld meer netto opleveren.

Aan de kant van de vermogensfiscaliteit is er eveneens een beperkte hervorming doorgevoerd. De regering heeft een meerwaardebelasting op financiële activa uitgewerkt. Het gaat om een tarief van 10%, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro, en er is een bijzonder regime voor wie een aanmerkelijk belang heeft.

Andere zaken die voorlopig niet geregeld zijn, zijn onder meer het VN-Migratiepact (Marrakesh-pact), dat niet is opgezegd, ondanks het feit dat de N-VA bij de goedkeuring ervan in 2018 uit de regering-Michel stapte. Migratie wordt in België een steeds groter probleem en door dit soort pacten wordt de bewegingsruimte om een eigen migratiebeleid te voeren steeds verder beperkt. Wel is er op migratievlak beslist om Palestijnen geen collectief asiel meer te verlenen. België was het enige land ter wereld dat dit deed en daardoor kwam een groot deel van de gevluchte Palestijnen naar België.

Dan is er nog de nieuwe wereldorde. Onder het nieuwe beleid van president Trump is de wereldorde verschoven en staat Europa, inclusief België, vooral aan de zijlijn. Er moet daarom een nieuw buitenlands beleid worden geformuleerd dat België ook in de toekomst een gewaarborgde veiligheid biedt. Gezien de verschillen tussen de socialistische, christelijke en liberale partijen zal het nog een stevig debat worden om een toekomstbestendig buitenlands beleid vast te leggen. Door de Verenigde Staten en Israël deels de rug toe te keren, is onze veiligheidssituatie niet verbeterd.

Een ander groot hangijzer blijft de automatische indexering van de lonen. Dat systeem, waarbij twee keer per jaar de lonen in zowel de privésector als bij de overheid, en ook de uitkeringen, worden verhoogd, kost bijzonder veel geld, zeker nu we in een periode van hoge inflatie zijn beland.

Al met al kunnen we concluderen dat de regering onder leiding van Bart De Wever op sociaal vlak begonnen is met hervormingen die op lange termijn hun effect zullen hebben.

Op fiscaal vlak is een begin gemaakt met het inperken van de uitgaven. De staatsschuld loopt echter nog altijd sterk op. Zie hier ons artikel over de federale begroting van 26 maart: https://www.benews.media/nl/post/federale-begroting-onder-druk-belgi%C3%AB-moet-nog-4-9-miljard-besparen

Op defensievlak is een grote stap gezet door de uitgaven te verdubbelen. In combinatie met de verhoging naar 3,5% van het BNP en de nood aan een nieuw buitenlands beleid zal hierover echter nog veel discussie volgen binnen de regering. En zoals we zagen bij het Marrakesh-pact, kan een regering ook over buitenlands beleid vallen. Dan zit België opnieuw lange tijd zonder regering, wat in deze tijden allerminst wenselijk is.

Beeldcredits: Belgische Federale Regering