Open brief: Publieke omroep of ideologisch activisme?
De kritiek op de VRT groeit. En terecht.
Steeds meer Vlamingen stellen zich de vraag hoe het mogelijk is dat een publieke omroep, gefinancierd met belastinggeld van alle burgers, zich steeds vaker lijkt te gedragen als een ideologisch platform dat één bepaald wereldbeeld promoot in plaats van een neutrale nieuwsorganisatie te zijn.
De recente tussenkomst van Maarten Boudry bij De Afspraak was op dat vlak bijzonder verhelderend. Met concrete voorbeelden legde hij bloot hoe selectief, eenzijdig en ideologisch bepaalde berichtgeving en framing geworden zijn. Zelfs presentator Bart Schols leek zichtbaar verrast door de vaststellingen.
En dat raakt de kern van het probleem.
Niemand vraagt van de VRT om propaganda voor Israël te voeren.
Niemand vraagt dat men kritiekloos zou zijn tegenover welke regering dan ook.
Maar wat men wél mag verwachten van een openbare omroep, is evenwicht, proportionaliteit, pluralisme en intellectuele eerlijkheid.
Precies dat lijkt steeds vaker afwezig.
Binnenkort speelt België tegen Iran op het wereldkampioenschap voetbal. Terecht maakt men daarbij een onderscheid tussen politiek enerzijds en sport of cultuur anderzijds. Iraanse sporters zijn niet verantwoordelijk voor het bloedige regime dat hun land onderdrukt.
Maar tegelijk mag de vraag gesteld worden waarom de VRT nauwelijks dezelfde morele obsessie vertoont tegenover het Iraanse regime als tegenover Israël.
Iran is een regime dat al decennialang verantwoordelijk is voor de onderdrukking van vrouwen, publieke executies, het vervolgen van homoseksuelen, het opsluiten en martelen van dissidenten, het financieren van terreurbewegingen en de dood van tienduizenden onschuldige slachtoffers in binnen- en buitenland.
Het regime bewapent en financiert organisaties zoals Hamas, Hezbollah en de Houthi’s. Het exporteert instabiliteit, extremisme en geweld doorheen het hele Midden-Oosten.
En toch zien we bij de VRT geen duidingprogramma’s, permanente morele campagnes, geen eindeloze panels, geen dagelijkse emotionele framing, geen systematische culturele boycots en geen constante zoektocht naar “schuld door associatie” wanneer Iran ter sprake komt.
Wanneer Israël betrokken is, lijkt plots een volledig andere journalistieke standaard te gelden.
Waarom?
Waarom wordt Israël systematisch behandeld als dé uitzondering op alle internationale normen?
Waarom krijgt een democratische rechtsstaat, die na de gruwelijke terreuraanslagen van Hamas op 7 oktober werd aangevallen, een disproportionele en vaak bijna obsessieve aandacht, terwijl veel ergere regimes en conflicten nauwelijks dezelfde journalistieke intensiteit krijgen?
Misschien moeten we stoppen met spreken over “dubbele standaarden” en beginnen spreken over één uitzonderlijke standaard voor Israël.
Daarnaast groeit ook de frustratie over de opvallende ideologische eenvormigheid van bepaalde VRT-programma’s.
Steeds opnieuw duiken dezelfde opiniemakers, academici en activisten op, vaak afkomstig uit exact dezelfde politieke of ideologische hoek. Het debat lijkt niet langer gericht op echte pluraliteit, maar op het bevestigen van één dominante visie.
Wie daarvan afwijkt, wordt vaak weggezet als “controversieel”, terwijl uitgesproken activistische stemmen als neutrale experten worden gepresenteerd.
Dat is geen evenwichtige journalistiek meer.
Dat lijkt steeds meer op ideologische conditionering en morele hersenspoeling, gefinancierd door de belastingbetaler.
Een openbare omroep hoort een plaats te zijn waar verschillende meningen botsen in een eerlijk debat. Niet een echozaal waar telkens opnieuw dezelfde stemmen dezelfde narratieven bevestigen.
Sinds 7 oktober voelen bovendien steeds meer Joden in België hoe het maatschappelijke klimaat verhardt. Zij zien hoe Israëlische artiesten worden geviseerd, hoe Joodse symbolen problematisch worden gemaakt, hoe religieuze rechten onder druk staan, en hoe de grens tussen “anti-Israël” en antisemitisme steeds verder vervaagt.
De VRT draagt daarin een enorme verantwoordelijkheid.
Want media bepalen mee hoe een samenleving kijkt, denkt en voelt.
Een openbare omroep hoort olie op de golven te zijn. Geen actor die maatschappelijke polarisatie versterkt via selectieve verontwaardiging, activistisch taalgebruik en ideologische framing.
De VRT behoort toe aan alle Vlamingen.
Niet aan één politieke, culturele of ideologische strekking.
Misschien wordt het tijd dat daar opnieuw enige zelfreflectie ontstaat.
Ralph Pais
Jewish Information and Documentation Center
