Energiebeleid in België – De energievoorziening privatiseren aan Franse staatsbedrijven, kerncentrales sluiten, vergoedingen betalen en uiteindelijk alles terugdraaien met miljarden aan kosten

België is wederom bezig om een nieuwe bocht van 180 graden te maken. Van afhankelijkheid van het Franse Engie / Electrabel naar een kernuitstap en vervolgens naar mogelijke herverwerving van nucleaire controle door de Belgische staat. Dat de huidige regering onder premier Bart de Wever de controle weer in Belgische handen wil krijgen valt te prijzen. Echter de voorgaande regeringen hebben ons land met miljarden aan onnodige kosten opgezadeld en onze energieonafhankelijkheid beëindigd.

De Belgische Staat en Engie maakten 30 april bekend dat ze officieel starten met onderhandelingen met het oog op de overname door de Belgische staat van alle nucleaire activiteiten van Engie en haar dochteronderneming Electrabel.

Alle ontmantelingswerken aan de kerncentrales worden opgeschort.

Minder dan een jaar na de inwerkingtreding van de wet die de weg vrijmaakt voor de terugkeer van kernenergie in ons land, krijgt dit nieuwe beleid concreet vorm via deze overeenkomst om opnieuw de controle te nemen over de activa en nucleaire capaciteiten.

Kerncentrale

Deze stap past binnen een coherente politieke visie onder de regering de Wever die sinds ruim een jaar aan de macht is in de Wetstraat: Zorgen voor betaalbare, stuurbare en schone energie, en tegelijkertijd de strategische autonomie en soevereiniteit van België versterken.

Wat ging er vooraf? Electrabel was altijd de belangrijkste Belgische producent van elektriciteit. Via Tractebel/Société Générale de Belgique kwam het bedrijf geleidelijk onder controle van Suez. In 2005 verhoogde Suez zijn belang tot bijna volledig eigenaarschap en vervolgens in 2007 verdween Electrabel van de beurs. Na de fusie van Suez met Gaz de France werd de naam van het bedrijf GDF Suez en vervolgens Engie. De Franse staat is de grootste aandeelhouder in Engie met bijna een kwart van de aandelen.

Kernuitstap en de daarop volgende sluitingen van de kerncentrales. Na aanleiding van de aardbeving en daaropvolgende tsunami in Fukushima in Japan met de kernramp tot gevolg, heeft  België sinds 2003 wettelijk ingezet op een kernuitstap. Hierdoor gingen al  5 van de 7 Belgische kernreactoren dicht, waardoor momenteel alleen Doel 4 (bij Antwerpen) en Tihange 3 (bij Luik) nog open zijn, nadat deze alsnog een verlenging kregen door gewijzigd overheidsbeleid. Dit gewijzigde overheidsbeleid ontstond nadat de energieprijzen enorm waren gestegen na de Russische inval in Oekraïne en de daaropvolgende energiecrisis door de sancties die Europa aan grote energieproducent Rusland opgelegd heeft. Engie / Electrabel zegt dat na productiestop de ontmanteling van de kerncentrales start.

Stoppen met de kernuitstap sinds het begin van de energiecrisis door de Russische inval in Oekraïne. 2 kernreactoren blijven langer open. Na het begin van de oorlog in Oekraïne, sloten de Belgische federale regering en Engie in 2023 een akkoord om de levensduur van Doel 4 en Tihange 3 met tien jaar te verlengen. Dat akkoord werd vorig jaar maart 2025 na goedkeuring door de Europese Commissie afgerond. Het akkoord omvatte ook afspraken over het opslaan en verwerken van het nucleaire afval en verbruikte splijtstof. De Belgische staat werd op dat moment via de nieuw opgezette gezamenlijke vennootschap BE-NUC voor 50% eigenaar van de twee verlengde centrales. Engie behield de overige 50%.

30 april 2026: België wil nucleaire activiteiten terugkopen en ondertekent een intentieverklaring met Engie en Electrabel, voor exclusieve onderhandelingen inzake een potentiële overname door België van alle nucleaire activiteiten van Engie en Electrabel in België.  Deze overeenkomst omvat volgens het officiële persbericht: Alle kernreactoren op Belgisch grondgebied, het personeel, de nucleaire dochterbedrijven alle activa én passiva. Dit laatste inclusief verplichtingen rond stopzetting en de ontmanteling van de kernreactoren.

De bedoeling is om rond 1 oktober van dit jaar tot “Head of Terms” te komen: de belangrijkste voorwaarden van een eventuele transactie. Het betreft dus nog geen definitieve aankoop door de Belgische staat van de nucleaire sites, maar wel een formele stap naar mogelijke nationalisering van de nucleaire activiteiten.

Waarom doet de overheid dit? Eerdere regeringen hebben de controle over de energievoorziening grotendeels laten verschuiven naar een buitenlandse private groep door te privatiseren. Echter het is een privatisering geweest waardoor de Franse staat groot aandeelhouder werd. Vervolgens besliste de regering na de kernramp in Fukushima, om evenals de Duitse overheid over te gaan tot een volledige kernuitstap. Hierdoor is de Belgische energievoorziening én in buitenlandse handen gekomen, én de strategische onafhankelijkheid van België op het spel gezet. Door nutteloze milieu en klimaatdoelen (kerncentrales stoten geen stikstof of co2 uit maar slechts waterdamp) een beleid waar wereldwijd alleen Europa mee bezig is, en grote geopolitieke onzekerheid wegens oorlogen in Oekraïne en het Midden Oosten, en als laatste de overname door de VS van de olieproductie van Venezuela, wil de regering nu opnieuw meer controle over nucleaire capaciteit. Het officiële persbericht zegt expliciet dat de regering door de reactoren in eigendom te krijgen de mogelijkheid krijgt om de bestaande reactoren langer uit te baten en nieuwe nucleaire capaciteit te ontwikkelen.

Conclusie. Kort gezegd, België probeert de gevolgen van de vroegere privatisering en de kernuitstap vanwege klimaatbeleid terug te draaien. Niet door Electrabel als geheel terug te kopen, maar door te onderhandelen over de overname van Engie / Electrabels nucleaire activiteiten in België. Al met al heeft dit zwalkende beleid de Belgische belastingbetaler miljarden gekost met als resultaat dat we weer terug zijn waar we ooit begonnen waren. Kerncentrales in handen van de Belgische staat. Het enige verschil is dat de overheid miljarden armer is en burgers en bedrijven momenteel ongeveer 20% meer betalen voor elektriciteit dan voor de energiecrisis.

Het energie-en klimaat beleid is een hele dure les geweest voor ons land en voor Europa.

Beeld credits: Nicolas Hippert via Unplash