De Belgische geheime dienst was geen geheim meer voor Beijing
In februari 2025 schokte een bericht België en de hele Europese inlichtingengemeenschap. Chinese hackers hadden jarenlang toegang tot het e-mailsysteem van de Veiligheid van de Staat (VSSE). Drie jaar lang las Beijing mee met de Belgische Staatsveiligheid. Niet figuurlijk, maar letterlijk. Tussen 2021 en mei 2023 onderschepten Chinese hackers ongeveer tien procent van alle inkomende en uitgaande mails van de VSSE, onze geheime dienst die voor de Volksrepubliek geen geheim meer was. Een lek in software van een Amerikaanse leverancier was de openstaande deur. Dit gold als een van de grootste inbreuken op de Belgische staatsveiligheid ooit. Het federaal parket startte een onderzoek, maar de schade was al aangericht: gevoelige informatie over operaties, contacten en mogelijk bronnen lag mogelijk bij Chinese staatsactoren.
En het ergste? Bijna niemand is geschrokken. Geen demonstraties op het Schumanplein in Brussel, geen spoeddebat in de Wetstraat, geen minister die op tafel sloeg. Eén nieuwsbericht, een paar dagen verontwaardiging op X, en daarna gleden we weer terug naar onze gewone debatten over privacy en cookiebanners. Dat is de eigenlijke kop van dit verhaal: niet dát China meeleest, maar dát we het laten gebeuren.
En nee, dit was geen geïsoleerd incident. Het past in een patroon van Chinese cyberspionage dat Europa, en zeker ook België, steeds vaker treft. Terwijl Beijing thuis een digitaal autoritair systeem bouwt met massasurveillance, social credit en strenge datacontrole, exporteert het dezelfde logica naar het buitenland. Cyber is geen bijzaak meer, maar een strategisch wapen in de grootmachtenstrijd. En Europa laat het gebeuren.
Van diplomatieke mails tot kritische infrastructuur
De VSSE-hack was pijnlijk zichtbaar, maar er zijn meer voorbeelden. In februari 2025 werd de Haven van Oostende het slachtoffer van een cyberaanval. Het systeem Ensor, dat scheepsbewegingen en crewlijsten bijhoudt, werd geraakt. De haven diende klacht in bij de federale politie en het Centre for Cybersecurity Belgium (CCB) coördineerde de respons. Hoewel niet expliciet aan China toegeschreven in alle rapporten, plaatst CERT-EU zulke incidenten vaak in het bredere plaatje van China-gelinkte dreigingen tegen Europese infrastructuur.
Op Europees niveau escaleert de respons. In maart 2026 sanctioneerde de EU twee Chinese bedrijven, Integrity Technology Group en Anxun Information Technology, plus twee individuen en een Iraans bedrijf. Integrity Technology Group leverde tools die leidden tot de hack van meer dan 65.000 apparaten in zes lidstaten tussen 2022 en 2023. Anxun bood hackingdiensten aan tegen kritische infrastructuur. Deze sancties bevriezen tegoeden en verbieden zakendoen in de EU. Het toont aan dat Brussel niet langer louter observeert, maar activeert. Toch blijft het vooral reactief.
Waarom België? Ons land is een logistiek en diplomatiek knooppunt: de haven van Antwerpen, het NAVO-hoofdkwartier, EU-instellingen in Brussel en talrijke diplomatieke posten. Chinese actoren viseren precies zulke high-value targets voor intellectuele eigendom, politieke inzichten en prepositioning voor toekomstige crises, zoals bijvoorbeeld rond Taiwan en rond handelsconflicten. En ja, wij laten ons keer op keer verrassen.
De Chinese strategie: cyber als verlengde van staatsmacht
In China is het onderscheid tussen civiel en militair vaag of zelfs bewust afwezig, zogeheten civil-military fusion. Bedrijven als Huawei of kleinere spelers werken vaak samen met of onder druk van het Ministerie van Staatsveiligheid (de MSS in China). Hackersgroepen zoals APT31, Salt Typhoon of Mustang Panda en vele andere voeren gerichte campagnes uit. Ze exploiteren kwetsbaarheden in routers, e-mailsystemen en supply chains, niet altijd voor onmiddellijke diefstal, maar om persistent access te behouden. Ze verschuilen zich vaak maanden of jaren in onze systemen.
Dit is de export van binnenlandse onderdrukking. Hetzelfde ecosysteem dat Oeigoeren monitort met AI-gestuurde camera's en gezichtsherkenning, of dissidenten in ballingschap intimideert, richt zich nu op Europese overheden en bedrijven. Rapporten van de Nederlandse inlichtingendienst (MIVD) uit 2026 stellen dat Chinese cybercapaciteiten nu op hetzelfde niveau zitten als die van de VS. Ze richten zich expliciet op defensie-industrie en telecom. Terwijl wij nog discussiëren over ethiek en privacy, handelt Beijing als in een permanente cyberoorlog. Men zou kunnen zeggen cybereconomie, maar ik heb het liever over wat het is, een cyberoorlog.
Voor België betekent dit concrete risico's. Diplomaten, ambtenaren en bedrijfsleiders die met China werken, lopen gevaar van spearphishing of gecompromitteerde apparaten. Economisch versnelt gestolen technologie de Chinese voorsprong in AI, semiconductors en "groene" technologie, terwijl wij afhankelijk blijven van zeer risicovolle supply chains.
Europa's trage ontwaking
Europa is geen naïef slachtoffer meer, maar de reactie blijft beschamend traag en gefragmenteerd. Lidstaten zoals Nederland, Tsjechië en België hebben Huawei en andere high-risk leveranciers uit de kern van 5G-netwerken gehaald (althans proberen te halen): een hele belangrijke maar kleine stap. Want elders in de netwerken, bij beheerders en vooral bij eindgebruikers (smartphones, routers, IoT-apparaten, bewakingscamera's), zitten nog massaal Chinese merken. Die blijven een potentiële toegangspoort voor spionage of sabotage. De EU AI Act (volledig van toepassing vanaf augustus 2026) en de herziene Cybersecurity Act proberen high-risk leveranciers uit kritische systemen te weren, maar echte de-risking vraagt meer dan alleen core-netwerkreiniging.
Lidstaten nemen maatregelen, maar de economische verleiding blijft te groot: goedkope Chinese technologie, investeringen in havens of EV-fabrieken. De sancties van maart 2026 zijn een stap vooruit. Maar zolang winst boven veiligheid gaat, blijven we kwetsbaar. België, met zijn open economie, betaalt de prijs van deze schizofrenie: handel willen drijven met China, maar soevereiniteit behouden. Een onmogelijke combinatie.
Tijd voor een Europese cyberdoctrine
We kunnen dit niet langer negeren. China ziet cyber als een domein van voortdurende strijd, zonder vredestijd. Terwijl wij debatteren over privacy en ethiek, bouwt Beijing een digitaal slagveld uit. De VSSE-hack, de havenaanval en de daar op volgende EU-sancties zijn geen incidenten, maar symptomen van een systemische bedreiging.
Voor Belgische beleidsmakers: stop met halfslachtige maatregelen. Versnel de implementatie van nationale AI- en cyberveiligheid, bescherm kritische infrastructuur end-to-end (niet alleen de kern), investeer fors in eigen talent en technologie, en durf moeilijke keuzes te maken over economische afhankelijkheid. Voor bedrijven: zero-trustarchitecturen, supplychain due diligence en geen onnodige Chinese cloud- of IoT-oplossingen in gevoelige sectoren. Voor burgers en kiezers: besef dat jouw data, je privacy en de veiligheid van het land onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
De 21ste eeuw is een techoorlog geworden en Europa slaapt nog half. België en Europa moeten nu kiezen: slachtoffer blijven in een wereld die wordt gedomineerd door autoritaire regimes, of eindelijk serieuze spelers worden in digitale soevereiniteit. Hoeveel hacks, hoeveel gestolen data en hoeveel verloren strategische voorsprong zijn er nog nodig voordat we wakker worden? De tijd dringt. Beijing wacht niet tot we onze beleidsnota's publiceren. Ze lezen mee terwijl we ze typen.
Thijs Jansen is een Nederlandse cybersecurity-expert met ervaring in dreigingsanalyse en digitale verdediging. Hij volgt het snijvlak van techniek en geopolitiek, met bijzondere aandacht voor de cyberoperaties van autoritaire regimes en andere buitenlandse actoren tegen Europese overheden, bedrijven en kritieke infrastructuur. Als overtuigd verdediger van individuele vrijheid en soevereiniteit combineert hij in zijn columns technische inzichten met strategische analyse om lezers bewust te maken van de verborgen digitale slagvelden die onze veiligheid en soevereiniteit beïnvloeden en de vele geopolitieke dimensies van cyber dreigingen.
Beeld credits: Getty Images via Unsplash
